Nabijheidspolitie versus afstandspolitie

Harrie Dewitte

Achtergrond

De affaire Dutroux bracht grote lacunes aan het licht in de organisatie van de toenmalige Rijkswacht en politiediensten. De hervorming van de politie gebeurde volgens twee principes: een federale politie en een lokale politie, die zich moest toeleggen op de gewone criminaliteit. De federale politie werd georganiseerd als een “afstandspolitie” met een sterk hiërarchisch opgebouwde structuur. De lokale politie werd sterk gedecentraliseerd en viel onder directe controle van de lokale overheden.

Op dit ogenblik zien we in onze provincie een tendens tot steeds grotere politiezones. Momenteel zijn er een 18-tal politiezones voor 44 gemeenten in Limburg.[1] Sommige mensen dromen om te eindigen met 3 tot 5 politiezones. Ook de zone van MidLim (GAOZ + Houthalen/Helchteren) streeft nog naar een vergroting van de huidige zones. Als argumentatie voor deze schaalvergroting worden volgende argumenten naar voor geschoven:

  1. De federale politie schuift meer en meer taken door naar de lokale politie. De strijd tegen terrorisme. De grensoverschrijdende criminaliteit. De grote - bvb drugsgebonden - criminaliteit. De motorbendes met criminele activiteiten. De ordehandhaving bij grote manifestaties… Hiervoor heb je een groter hoeveelheid manschappen nodig en meer apparatuur.
  2. De investering in performant materiaal, zoals informatica, communicatie… is te duur voor kleine zones.
  3. Efficiëntiewinst en minder overhead kosten bij grotere zones.

De desinvestering van de federale politie is een feit, maar het is nog maar de vraag of de uitbreidingen komen tot op een gevaarlijk niveau. Sommige politiezones zijn inderdaad misschien te klein, zodat een beperkte fusie inderdaad meer winstpunten heeft. Maar bij een grote fusie waarbij je, zoals bij de brandweer met 10 tot 15 burgemeesters moet leiding geven over een dergelijk groot korps, werk je terug met de principes van de afstandspolitie.

Nabijheidspolitie gaat er van uit dat de meeste problemen niet op te lossen zijn met repressie, maar multidisciplinair moet aangepakt worden. Het is een beetje zoals met de geneeskunde, voorkomen (preventie) is beter dan genezen. De nabijheidspolitie steunt op een samenwerking met buurtwerk, armoedebestrijding, buurtbemiddeling, sociale voorzieningen, onderwijs…. Die factoren zijn zéér lokaal. Dus die samenwerking, die  dikwijls gebonden is aan personen, dreigt verloren te gaan.

Veel van de efficiëntiewinst en de lagere financiële kosten gaat verloren wanneer de organisaties te groot zijn. De overheadkosten nemen onevenredig toe bij het groter worden van de organisaties.

Voorstel / vraag:

  • Tot hoeveel gemeenten wil men de zone uitbreiden?
  • Heeft men een model uitgewerkt waarbij men (in de toekomst) kan evalueren of er effectief verbetering en efficiëntiewinst is?

[1] http://www.lokalepolitie.be/sct/nl/politiezones-met-lijst/provincie-limburg.html