Syndicalisten en experten over werkstress op syndicaal café

Een “syndicaal café” zo noemen ze bij Geneeskunde voor het Volk de info-avond over een syndicaal item waar ook nog een pintje kan gedronken worden. Vrijdag 2 september was er zo’n syndicaal café met syndicalisten en experten over de hedendaagse werkstress onder de titel “Dokter ik ben op.”

Vakbondssecretaris Jan Staal van de Algemene Centrale (ABVV) deed het verhaal van de spandoekenoorlog die lang woedde aan de Hasseltse grote ring. “Kapitalisme schaadt de gezondheid” stond op het grote beeldscherm op de gevel van het ABVV-gebouw. “Wij kregen direct de banbliksems van onze buren van het Voka over ons”, vertelt Jan Staal. “De communisten zijn terug!” en ze hingen zelf een spandoek met de boodschap dat “voorbijgestreefd syndicalisme de welvaart schaadt” met de hamer en sikkel van de communisten erbij. “Die patroons leven in een totaal andere wereld en weten niks van de ratrace die de mensen in de bedrijven moeten ondergaan”.

Gaby Colenbunders was vijftien jaar ABVV-delegee op Ford. “Is het allemaal wel zo erg?. Zijn de mensen niet verwend?” begon hij een beetje uitdagend zijn verhaal. Het verhaal van de tacttijd van 42 seconden aan de assemblage bij Ford en dat men daar elk jaar een paar seconden wil van afpitsen. Mensen die achterop raken, beginnen dan te “zwemmen”. “En na een paar keer “zwemmen” wordt ge dan geroepen”. Zo werkt Ford mensen buiten. Stress en depressies zijn sinds 2000 de hoofdoorzaak van ziekte en werkverlet op Ford. En Ford dankt vaak mensen af juist voor ze op brugpensioen zouden kunnen.

Ford kende ook 27 zelfmoorden onder zijn werknemers sinds 2003, het jaar van de grote herstructurering. Maar dat komt dus nooit in de pers. En natuurlijk is dat meestal een combinatie van werkstress en depressie en de gezinsproblemen die daar vaak uit voortvloeien, die aan de grondslag liggen van zo’n drama’s. “Daarom zouden de vakbonden het punt van de stress in elke onderhandeling prioritair ter sprake moeten brengen “ besloot Gaby Colenbunders.

En toen was het staking bij Hanssen

LBC-NVK-secretaris Sofie Michiels vertelde hoe bij Hanssen Transmissions in Noord-Limburg de jonge bedienden in actie gingen tegen de prikklok “die op acht uur bleef steken”. “Ik kreeg telefoon van twee jonge ingenieurs die mij vroegen “of het normaal was dat ze ’s zaterdags twaalf uur moesten komen werken”… Er was ook iets met het tijdsregistratiesysteem van de 480 bedienden en kaderleden. Ook al deed je overuren en werkte je twaalf uur, er werd telkens maar acht uur geregistreerd!” Het bedrijf dat vierduizend jobs naar Noord-Limburg bracht en een modern product als tandwielkasten voor windturbines produceert, hield er een aftands personeelsbeleid op na. “Jonge mensen die dachten “als ik mijn best doe, raak ik wel hogerop” werden vrij snel teleurgesteld.” Het gevolg was een explosie van overuren. De eerste zes maanden van 2011 klopten de 400 bedienden 8.000 overuren. Er kwamen personeelsvergaderingen en het bedrijf kende zijn eerste staking. De directie plooide en voortaan worden overuren correct genoteerd en is er de optie om ze te verminderen.

Dokter, ik ben op!

“Toen ik als dokter begon, kreeg ik mensen met stoflong of met een cadmiumnier op consultatie”, begon Staf Henderickx zijn tussenkomst, “Maar de laatste decennia krijg ik meer en meer mensen met vage klachten, met slaapstoornissen over de vloer. Zij waren niet echt ziek, zij waren ”op”!”. Staf Henderickx is de co-auteur van het boek “Dokter ik ben op” Hij gaf een overzicht van de oorzaken waardoor mensen werkstress krijgen. Zoals de onzekerheid of je je werk kan houden. Denk maar aan het lange sluitingsverhaal van Opel-Antwerpen. Ook of je zelf je werk kan organiseren en of je er controle over hebt is belangrijk om stress al of niet te ontwikkelen. “Het fenomeen werkstress is nog te weinig in de wereld van de dokters doorgedrongen” was zijn besluit.

Arbeidsgeneesheer-inspecteur Margriet Beenaerts bevestigde dat we op het vlak van beroepsziektes een verplaatsing zien van de vroegere typische ziektes als stoflong, naar “moderne” ziektes als RSI en ziektes waarbij het psycho-sociale aspect het belangrijkste is. Ze gaat veel naar bedrijven om te constateren hoe het staat met de veiligheid. “In de grote bedrijven had men alles nagekeken, maar rond stress was er nog niks gebeurd, al was het wel de grootste risicofactor. Omdat men enkel op korte termijn denkt, op directe winst, gebeurt er rond preventie voor stress nog bijna niets” stelde Margriet Beenaerts. En ze spoorde de vakbonden aan in hun eisencahiers het probleem van de stress en de werkomstandigheden die er toe leiden, veel meer aandacht te geven.

Drie op vier oudere arbeiders heeft een chronische ziekte

Tenslotte stelde dokter Harrie Dewitte de resultaten voor van een onderzoek dat de groepspraktijken van Geneeskunde voor het Volk deden bij arbeiders tussen 55 en 65 jaar. Hoe gezond zijn ze nog na tientallen jaren arbeid? Uit dat onderzoek bleek dat 74 % van die mensen één letsel hebben, één chronische ziekte, die hun werkbekwaamheid beperkt. Dat kan de nek, de polsen, de rug, de knieën zijn… 50 % heeft zelfs zo’n twee letsels. De productiviteit in België ligt zo’n 20 % boven het Europese gemiddelde, dat is veel, en de gevolgen laten ook niet op zich wachten: op het vlak van de depressies, de stress, de chronische ziektes staat België ook hoog in de ranglijst.

In de discussies met de aanwezigen in de zaal kwam de situatie op Ford aan bod, maar ook de verschillende vormen van precaire contracten: de felle toename van de interim-arbeid bijvoorbeeld. Waarop dokter Staf Henderickx besloot met te zeggen dat “vroeger de grote markt van Oudenaarde vol cafés stond, en dat ze nu vol staat met interim-kantoren.”

Misschien een onderwerp om een volgende keer op een “syndicaal café” te behandelen?